Tức
sự
Thơ
» Việt Nam » Nguyễn » Cao Bá Quát » Thơ chữ Hán
Phiên
âm
*
TỨC
SỰ
Nhãn
khan cao điểu độc phàn lung,
Tự
ỷ thằng sàng bất ngữ trung.
Ngũ
dạ tâm tình đăng đối ảnh,
Nhất
thu cảnh vật vũ giao phong.
Mộng
hồi thành khuyết hồn nghi khách,
Lệ
sái hành dương huyết bính không.
Cách
xá hà nhân ngâm giải tụng,
Lũ
tương văn tự vấn cơ ông.
CAO
BÁ QUÁT
Dịch
nghĩa
Bài
“Tức sự” của Cao Bá Quát mang nỗi niềm cô đơn, u uất và tâm sự của một kẻ sĩ
trước thời cuộc. Xin dịch ý ra văn xuôi như sau:
Ngước
mắt nhìn con chim lớn đang một mình bị nhốt trong lồng, ta như thấy chính thân
phận mình trong đó. Tựa vào chiếc giường dây, lặng im không nói, trong lòng chất
chứa biết bao nỗi niềm.
Suốt
những đêm dài, chỉ có ngọn đèn và chiếc bóng làm bạn với nhau. Cả mùa thu, cảnh
vật chìm trong mưa gió lạnh lùng và dữ dội.
Từ
giấc mộng quay về, nhìn chốn kinh thành mà cảm thấy linh hồn mình như kẻ lữ
khách xa lạ. Nước mắt rơi nơi đất phương Nam, đau xót đến mức như máu hòa vào
khoảng không.
Nhà
bên cạnh có ai đang ngâm nga kinh sách, đọc lời giảng giải. Ta nhiều lần nghe
tiếng ấy mà tự hỏi lòng mình: đâu mới là con đường, đâu là cơ duyên và ý nghĩa
thật sự của đời người?
Bài
thơ thể hiện tâm trạng bế tắc và cô độc của Cao Bá Quát trong những tháng ngày
không gặp thời. Hình ảnh “chim lớn nhốt lồng” là một ẩn dụ rất mạnh cho chí khí
bị giam hãm. Càng về cuối bài, nỗi buồn thế sự càng hòa với suy tư triết lý và
khát vọng tìm lối thoát tinh thần.
THƠ
CẢM DỊCH
Ngó
cảnh chim lồng thấy khổ chưa
Kề
giường lặng lẽ, chẳng chào thưa
Năm
canh trăn trở sầu soi bóng
Sáu
khắc thầm thì lạnh gió mưa
Ngẫm
chốn kinh thành lòng đau lạ
Mơ
nơi đất mẹ dạ xót ôi
Nhà
bên có kẻ thường ngâm vịnh
Lại
đến ông tù vấn kệ thơ
HƯƠNG
THỀM MÂY – 23.5.2026
