ĐỀ GIA - THƠ CAO BÁ QUÁT - CẢM DỊCH HƯƠNG THỀM MÂY

 

 

Đề gia

Song mãn tiêu tiêu bất tự tri

Hương thôn chỉ định điểm thị quy kỳ

Mộc miên điểm lý sương thu tảo

Thiên mã hồ biên nhật thướng tri

Lân hữu hốt phùng kinh sắc vấn

Mẫu thân sạ kiến hỷ giao bi

Bình minh đa nạn kim trường hối

Ý hướng gia nhân ngữ biệt ly

CAO  BÁ QUÁT

(Trích tuyển tập ngàn câu thơ tài hoa – Cao Bá Quát . Phần 1)

*

Dịch nghĩa

Bài thơ “Đề gia” của Cao Bá Quát chan chứa nỗi lòng của người xa quê lâu ngày trở lại nhà, mang nhiều xúc cảm vừa mừng vừa tủi. Xin chuyển ý ra văn xuôi như sau:

Suốt dọc đường ngựa rong ruổi trong gió bụi mà lòng ta dường như còn chưa tin mình đã thật sự trở về quê cũ. Xa xa nơi làng hương quen thuộc, ta vừa chỉ tay nhận ra mái nhà cũ vừa tự nhủ rằng ngày về nay đã đến thật rồi.

Bên những hàng mộc miên, sương thu còn phủ sớm; nơi bờ hồ Thiên Mã, mặt trời cũng vừa nhô lên. Cảnh vật quê nhà vẫn thân quen như thuở trước khiến lòng người thêm bồi hồi xúc động.

Hàng xóm bất ngờ gặp lại, ai nấy đều kinh ngạc hỏi han. Đến khi mẹ già chợt thấy con trở về thì niềm vui xen lẫn nước mắt, mừng mà cũng tủi cho những tháng ngày xa cách.

Nghĩ lại mới thấy đời người gặp quá nhiều gian truân, để đến hôm nay chỉ còn biết mang lòng hối tiếc vì những lần ly biệt. Trong lòng chỉ muốn hướng về người thân mà nói hết bao nỗi niềm của kẻ từng trải qua cảnh chia xa.

*

CẢM DỊCH

Đường xa cát bụi ngựa bương về

Thấp thoáng gia hương bóng cội quê

Sương phủ mộc miên hoa thắm đỏ

Mây vờn Thiên mã nắng tươi hoe

Gặp nhau hàng xóm người han hỏi

Mừng tủi mẹ già lệ ngấn mi

Ngẫm lại xa nguồn nhiều tiếc nuối

Suy cùng viễn khách dạ còn tê

HƯƠNG THỀM MÂY 19.5.2026